Czy pieniądze zmieniają ludzi?

Czy pieniądze zmieniają ludzi?
  • Opublikowano: 2015-09-10

Potoczna mądrość głosi - pieniądze zmieniają ludzi. Ale jak to z mądrością potoczną bywa ziarno prawdy może utknąć w tego typu stwierdzeniach bardzo głęboko.

Jak zawsze dobrze zacząć od podstaw, a więc od podstaw naszego funkcjonowania i odnieść się do fizjologii. Dopamina związana silnie z układem nagrody jest odpowiedzialna za nasz szalony bieg po szczęście. Hormon wydzielany podczas jedzenia czy seksu sprawia, że z pewnych rzeczy czerpiemy nieocenioną przyjemność. A jeżeli mowa o nieocenionych przyjemnościach to nie sposób nie zauważyć, że pieniądze i układ nagrody są powiązane równie silnie, jak lato i smak Algidy śmietankowej. Pieniądze dają nam poczucie satysfakcji głównie przez to, że kojarzymy je z przyjemnościami. Gdyby nie ich generalizacja na inne przyczyny naszego szczęścia ich wartość byłaby zerowa. Pieniądze nie są neutralne - potrafią niebezpośrednio otworzyć wiele drzwi, poszerzyć horyzonty czy podwyższyć status społeczny. Siła symboliki, jaką niosą za sobą nie jest wyciągnięta znikąd. To w końcu one są odpowiedzialne za wzrost motywacji do pracy, czy poczucie władzy (przynajmniej u niektórych). Nie trudno oprzeć się wrażeniu, że pieniądze zmieniają ludzi - ale czy na pewno?

Trzy dzielne kobiety nauki: Kathleen Vohs, Nicole Mead i Miranda Goode podjęły się przeprowadzenia pewnego interesującego eksperymentu. Atakując obrzeża świadomości swoich badanych umieściły w laboratorium plakaty, wygaszacze ekranów i podkładki pod myszki przedstawiające banknoty i monety. Zaktywizowały badanym ideę pieniądza, po czym obserwowały skutki podejmowanych przez nich działań. Eksperyment nie pozostawił złudzeń - badani w wyniku (choćby nieświadomego) spotkania z pieniędzmi wykazywali większą samodzielność, ale także... dystans do innych ludzi. Niestety byli też mniej skłonni do pomagania.

Teraz nadszedł moment by powiedzieć znamienne słowa: "A nie mówiłem?". Tak - po takim wstępie całą sytuację można potraktować bardzo powierzchownie i stwierdzić, że pieniądze rzeczywiście zmieniają ludzi. Jednak opieranie się na jednym badaniu, osadzonym w jednym kontekście sytuacyjnym to za mało by wysnuć takie stwierdzenie. Trzeba szukać głębiej, a z pomocą przychodzą badania Wiesława Baryły, które uzupełniają powyższe wyniki i pozwalają dostrzec pełen obraz sytuacji. Zależnie od motywu pieniądze nasilają dowolną bieżącą motywację. Niezależnie czy jest to pomoc, czy motywacja.

Badania prowadzone przez psychologów doprowadzają nas do pocieszającej konkluzji, która zaprzecza powszechnemu stwierdzeniu. Pojawienie się pieniędzy działa jak pozytywny zastrzyk energii. To, co robimy w bieżącym momencie nasila się. Nie można więc powiedzieć, że pieniądze zmieniają człowieka. Wzmacniają natomiast jego zachowania. Will Smith powiedział kiedyś bardzo mądrą, a co najważniejsze potwierdzoną naukowo rzecz: "Pieniądze nie zmieniają człowieka, tylko nasilają to, co w nim już jest.". I to jest puenta, którą warto zapamiętać - długo oczekiwana kropka nad i. 

Udostępnij


Komentarze